آرتروز ستون فقرات مشکلی است که خیلی از افراد در طول زندگی با آن مواجه می شوند، مخصوصا کسانی که سن بالاتر داشته یا سبک زندگی کم تحرک دارند. وقتی مفاصل و دیسک های بین مهره ها دچار ساییدگی و تخریب می شوند، حرکت ستون فقرات سخت تر شده و درد، خشکی یا محدودیت در فعالیت های روزمره ایجاد می شود. این درد می تواند از کمر یا گردن شروع شده و گاهی به پاها یا بازوها هم منتشر شود. بسیاری از افراد فکر می کنند درد ستون فقرات فقط بخشی از افزایش سن است، اما در واقع عوامل دیگری مانند نشستن طولانی پشت میز، اضافه وزن، آسیب های قبلی و ضعف عضلات پشتی هم می توانند نقش مهمی در ایجاد ارتروز داشته باشند. باید گفت که تشخیص به موقع و درمان مناسب می تواند کیفیت زندگی را به شکل چشمگیری بهبود دهد. روش هایی مانند ورزش های تقویتی، فیزیوتراپی، اصلاح عادات روزمره و استفاده درست از داروها، می توانند درد را کاهش دهند و از پیشرفت بیماری جلوگیری کنند.
منظور از آرتروز ستون فقرات چیست؟
آرتروز ستون فقرات یک بیماری پیشرونده و پیچیده است که بیشتر به تخریب غضروف بین مهره ها و تغییرات ساختاری در مفاصل ستون فقرات اشاره دارد. این بیماری به مرور زمان باعث کاهش انعطاف پذیری، درد مزمن و محدودیت در حرکات می شود و می تواند کیفیت زندگی فرد را به شکل قابل توجهی تحت تاثیر قرار دهد.
در این وضعیت، غضروف بین مهره ها تحلیل می رود و استخوان ها به تدریج دچار سائیدگی می شوند. علاوه بر این، رشد خارهای استخوانی یا اصطلاحاً استئوفیت ها در مفاصل بین مهره ای رخ می دهد که فشار بیشتری بر اعصاب و بافت های اطراف وارد می کند. این فرآیند به کاهش فاصله بین مهره ها و در نهایت محدودیت حرکتی منجر می شود.
با گذشت زمان، این عارضه می تواند فشار بیشتری بر ریشه های عصبی وارد کند و نیاز به مداخلات درمانی دقیق را افزایش دهد.
علت ابتلا به آرتروز ستون فقرات
- بالا رفتن سن: یکی از دلایل اصلی ابتلا به آرتروز ناحیه ستون فقرات، افزایش سن است. با گذشت زمان، دیسک های بین مهره ها آب و نرمی خود را از دست می دهند و مانند بالشتک عمل نمی کنند. این موضوع باعث می شود فشار روی مفاصل ستون فقرات بیشتر شود و در نتیجه آرتروز ستون فقرات شکل بگیرد.
- عوامل ژنیتیکی و ارثی: ژنتیک هم نقش مهمی دارد. اگر در خانواده تان افراد دیگری به آرتروز یا مشکلات ستون فقرات مبتلا بوده اند، احتمال ابتلا برای شما بیشتر است.
- سبک زندگی و عادات رفتاری: سبک زندگی هم تاثیر زیادی دارد. نشستن طولانی پشت میز، کم تحرکی، بلند کردن وسایل سنگین یا اضافه وزن می تواند روند فرسودگی ستون فقرات را سریع تر کند. حتی آسیب های قبلی مثل ضربه یا پیچ خوردگی ستون فقرات، می توانند زمینه ساز درد و آرتروز ستون فقرات شوند.
علائم آرتروز ستون فقرات
شناخت دقیق علائم آرتروز ستون فقرات برای تشخیص به موقع و جلوگیری از پیشرفت بیماری ضروری است.
درد و سفتی ستون فقرات
یکی از بارزترین علائم ارتروز در ناحیه ستون فقرات، درد مزمن و مداوم است. این درد اغلب در صبح یا پس از مدت طولانی نشستن تشدید می شود و ممکن است با فعالیت های روزانه شدت یابد. برخی بیماران همچنین تجربه سفتی ستون فقرات را دارند، به ویژه پس از بیدار شدن از خواب یا نشستن طولانی مدت. این سفتی معمولاً کوتاه مدت است اما می تواند نشانه اولیه تغییرات آرتروتیک باشد.
محدودیت حرکتی و کاهش انعطاف پذیری
تغییرات حرکتی محدود نیز یکی از علائم آرتروز ستون فقرات محسوب می شود. افراد ممکن است متوجه شوند که نمی توانند به راحتی خم شوند، بچرخند یا برخی حرکات روزمره را انجام دهند. این محدودیت به دلیل فرسایش غضروف ها و رشد استخوان اضافی (استئوفیت ها) ایجاد می شود که مانع حرکت طبیعی مهره ها می گردد.
علائم عصبی
احساس گزگز، بی حسی یا ضعف در دست ها و پاها نیز می تواند از علائم ارتروز در ناحیه ستون فقرات باشد. وقتی دیسک ها یا استخوان های ستون فقرات بر اعصاب محیطی فشار می آورند، سیگنال های عصبی به درستی منتقل نمی شوند و این احساسات ناخوشایند ایجاد می شوند. در موارد پیشرفته، ضعف عضلانی و کاهش کنترل حرکتی نیز ممکن است رخ دهد.
نشانه های دیگر و هشدارها
برخی بیماران تغییرات دیگری مانند کاهش انعطاف پذیری، درد منتشر در نواحی مختلف پشت و گردن و حتی سردردهای ناشی از فشار به مهره های گردنی را گزارش می کنند. این علائم گاهی اوقات با شرایط دیگر اشتباه گرفته می شوند، بنابراین توجه به الگوهای درد و زمان بندی آن اهمیت ویژه ای دارد.
آرتروز ستون فقرات چگونه درمان می شود؟
شناخت روش های درمانی صحیح برای کاهش درد، بهبود عملکرد حرکتی و جلوگیری از پیشرفت بیماری امری حیاتی است. درمان ارتروز ستون فقرات معمولاً نیازمند ترکیبی از روش های غیرجراحی، دارویی و در برخی موارد جراحی است.
روش های غیرجراحی
یکی از اصلی ترین راهکارهای درمان ارتروز در ناحیه ستون فقرات، اصلاح سبک زندگی و فعالیت بدنی است. تمرینات هدفمند فیزیوتراپی می توانند انعطاف پذیری مهره ها را افزایش دهند و عضلات اطراف ستون فقرات را تقویت کنند. تمرینات آبی، پیاده روی سبک و تمرینات کششی، فشار بر مفاصل آسیب دیده را کاهش داده و درد را تسکین می دهند.
تغذیه مناسب نیز نقش مهمی در درمان ارتروز ستون فقرات دارد. رژیم های غنی از آنتی اکسیدان ها، امگا ۳ و کلسیم می توانند التهاب مفاصل را کاهش داده و فرسایش غضروف را کند کنند. علاوه بر این، کنترل وزن بدن فشار وارد بر ستون فقرات را کاهش می دهد و از پیشرفت سریع بیماری جلوگیری می کند.
درمان دارویی
داروها بخش مهمی از درمان ارتروز در ناحیه ستون فقرات هستند. استفاده از مسکن ها و داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی می تواند درد و التهاب را کاهش دهد. در موارد شدیدتر، پزشک ممکن است تزریق کورتون در ناحیه مفصل یا اطراف ریشه های عصبی را توصیه کند. این روش باعث کاهش التهاب موضعی و تسکین سریع درد می شود.
مداخلات جراحی
وقتی روش های غیرجراحی و دارویی پاسخگو نباشند، درمان ارتروز ستون فقرات ممکن است نیازمند مداخلات جراحی شود. جراحی معمولاً برای تثبیت مهره ها، برداشتن استخوان اضافی یا آزادسازی ریشه های عصبی انجام می شود. این روش ها می توانند درد شدید و محدودیت حرکتی را کاهش دهند، اما همواره با ریسک های خاص خود همراه هستند و نیازمند ارزیابی دقیق جراح و متخصص ستون فقرات هستند.
