شکستگی ستون فقرات یک اصطلاح پزشکی برای شکستگی هر یک از مهره های ستون فقرات است. ستون فقرات از ۷ مهره گردنی ، ۱۲ مهره پشتی ، ۵ مهره کمری و استخوان ساکروم و استخوان دنبالچه تشکیل شده است. این نوع شکستگی ها معمولاً در اثر پوکی استخوان یا ضربه های شدید مانند زمین خوردن ، آسیب های ورزشی یا تصادفات رانندگی رخ می دهند. در اکثر موارد ، این شکستگی ها نیازی به جراحی ندارند و پزشک استفاده از بریس (کمربند طبی) را برای چند ماه توصیه می کند. اما در موارد حاد ، جراحی برای ترمیم مهره های آسیب دیده ضروری خواهد بود.
چه کسانی دچار شکستگی ستون فقرات میشوند؟
این عارضه مانند هر شکستگی استخوان دیگر می تواند برای هر کسی اتفاق بیفتد. این مسئله به ویژه در مورد شکستگی هایی که ناشی از ضربات شدید مانند سقوط از ارتفاع یا تصادفات رانندگی هستند ، صادق است. با این حال ، برخی افراد بیشتر در معرض خطر شکستگی ستون فقرات هستند که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- زنان و افراد بالای ۵۰ سال
- افرادی که دچار پوکی استخوان هستند.
- اگر یک بار دچار شکستگی فشاری ستون فقرات شده باشید ، احتمال شکستگی مجدد ۵ برابر بیشتر از فردی است که قبلاً چنین تجربه ای نداشته است.
انواع شکستگی های ستون فقرات
ستون فقرات انسان شامل 33 مهره است که به صورت گردنی ، پشتی ، کمری ، خاجی و دنبالچه ای تقسیم بندی می شوند. هر یک از این نواحی ممکن است به شکل های متفاوت دچار شکستگی شوند.
شکستگی های فشاری (Compression Fractures)یکی از رایج ترین انواع شکستگی های ستون فقرات ، شکستگی فشاری است. این نوع شکستگی معمولاً در مهره های کمری و پشتی رخ می دهد و به علت وارد شدن فشار عمودی شدید بر روی مهره ها ایجاد می شود. در این حالت، بدنه مهره خرد شده و ارتفاع آن کاهش می یابد. شکستگی فشاری ممکن است با درد شدید ناگهانی و محدودیت حرکت همراه باشد. این نوع شکستگی بیشتر در افراد مسن و کسانی که به پوکی استخوان مبتلا هستند مشاهده می شود. |
شکستگی های انفجاری (Burst Fractures)شکستگی ستون فقرات انفجاری ناشی از ضربه های بسیار شدید است که باعث خرد شدن مهره در چندین جهت می شود. این نوع شکستگی خطرناک تر از شکستگی فشاری است؛ زیرا قطعات استخوان می توانند به نخاع فشار وارد کرده و باعث آسیب عصبی شوند. تشخیص دقیق این نوع شکستگی نیازمند تصویربرداری پیشرفته مانند سی تی اسکن است. |
شکستگی های پیچشی یا لیگامانی (Flexion-Distraction Fractures)این نوع شکستگی به عنوان شکستگی های ناشی از کشش و خم شدن شدید ستون فقرات شناخته می شود. در این حالت، مهره ها تحت نیروهای خمشی و کششی قرار گرفته و ممکن است رباط ها و بافت های نرم اطراف آسیب ببینند. این نوع شکستگی اغلب در تصادفات رانندگی با کمربند ایمنی شل یا سقوط از ارتفاع رخ می دهد. |
شکستگی های جانبی یا لترال (Chance Fractures)شکستگی های ستون فقرات جانبی، به میزان کمتری شایع هستند و معمولاً با شکستگی در تمام بخش های مهره، از جمله بدن، قوس خلفی و رباط ها همراه هستند. این نوع شکستگی معمولاً ناشی از نیروهای شدید خمشی و چرخشی است و می تواند موجب ناپایداری ستون فقرات شود. |
شکستگی های فشاری ناشی از پوکی استخوان (Osteoporotic Fractures)در افراد مسن و کسانی که دچار کاهش تراکم استخوان هستند، حتی فشارهای کوچک و روزمره می توانند باعث شکستگی ستون فقرات شوند. این شکستگی ها معمولاً بدون علائم شدید شروع می شوند اما با گذر زمان موجب تغییر شکل ستون فقرات و ایجاد قوز می شوند. |
عوامل افزایش دهنده خطر شکستگی ستون فقرات
علاوه بر پوکی استخوان ، برخی بیماری ها و داروهای خاص می توانند احتمال بروز شکستگی ستون فقرات را افزایش دهند. از جمله این موارد می توان به گزینه های زیر اشاره کرد:
- سرطان (به ویژه در بیمارانی که تحت شیمی درمانی یا پرتو درمانی هستند)
- مصرف طولانی مدت کورتیکواستروئیدها (داروهای ضدالتهابی مانند پردنیزولون)
- پرکاری تیروئید (هایپرتیروئیدیسم)
- عفونت های استخوانی (استئومیلیت)
- بیماری های کلیوی
- آنورکسیا نروزا (اختلال تغذیه ای مرتبط با کاهش شدید وزن)
- کمبود ویتامین D
آیا می توان با شکستگی ستون فقرات راه رفت؟
بله ، اما بستگی به نوع و شدت شکستگی دارد. اگر شکستگی ناشی از ضربه یا سانحه شدید نباشد ، احتمالاً همچنان قادر به راه رفتن خواهید بود ، اما ممکن است درد داشته باشید یا این کار باعث تشدید درد شما شود. اگر شکستگی به حدی شدید باشد که به نخاع آسیب برساند و باعث فلج شدن شود ، امکان راه رفتن وجود نخواهد داشت.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟
- اگر درد کمر شما شدید تر شده یا پس از چند روز بهبود پیدا نکرده است ، حتماً به بهترین جراح و متخصص ستون فقرات مراجعه کنید.
- اگر دچار تورم در ناحیه کمر شده اید یا اختلال در حالت بدن (وضعیت ایستادن و نشستن) احساس می کنید ، این موضوع می تواند نشانه ای از شکستگی باشد.
علائم شکستگی ستون فقرات
بسیاری از افراد متوجه نمی شوند که دچار شکستگی فشاری ستون فقرات شده اند ، به ویژه اگر این شکستگی به تدریج و به دلیل پوکی استخوان رخ داده باشد و نه به دلیل ضربه یا سانحه شدید. در این حالت ، ممکن است هیچ دردی احساس نکنند و تنها در آزمایش های تصویربرداری که برای بررسی بیماری های دیگر انجام می شود ، متوجه وجود شکستگی شوند. اما شکستگی هایی که در اثر ضربه و سوانح ایجاد می شوند و همراه با علائم شدید هستند احتمالاً در هنگام درمان جراحات در بخش اورژانس ، این مشکل تشخیص داده می شود. برخی از این علائم عبارتند از :
- درد کمر
- تورم یا حساسیت به لمس
- تغییر در وضعیت بدن
- گزگز یا بیحسی
- کاهش قد
- بی اختیاری ادرار یا مدفوع
تشخیص شکستگی های ستون فقرات
پزشک با انجام معاینه فیزیکی و آزمایش های تصویربرداری شکستگی را تشخیص می دهد. در طول معاینه ، پزشک کمر شما را بررسی می کند. نقاط حساس یا دردناک را مشخص می نماید و هرگونه تغییر در شکل ستون فقرات و وضعیت بدن را ارزیابی می کند.
آزمایش های تشخیص شکستگی ها
- تصویربرداری با اشعه ایکس (X-ray)
- تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی (MRI)
- سی تی اسکن (CT scan)
- آزمایش تراکم استخوان (Bone Density Test – DEXA/DXA scan)
درمان شکستگی ستون فقرات
روش درمان شکستگی ستون فقرات به عوامل مختلفی از جمله علت ، نوع و محل شکستگی مهره بستگی دارد. اکثر شکستگی ها نیازی به جراحی ندارند. رایج ترین روش های درمان شامل موارد زیر هستند:
- بریس (کمربند طبی) : اکثر افراد باید برای چند ماه از بریس استفاده می کنند. پزشک نوع بریس مناسب و مدت زمان استفاده از آن را تعیین خواهد کرد.
- فیزیوتراپی : تقویت عضلات کمر می تواند به بهبود قدرت کلی بدن کمک کند. فیزیوتراپی کاهش تراکم استخوان را کاهش داده و خطر شکستگی های بعدی را کم می کند.
- درمان پوکی استخوان: : اگر شکستگی ناشی از پوکی استخوان باشد ، پزشک دارو یا مکمل های تقویتی برای افزایش استحکام استخوان ها تجویز می کند.
- جراحی شکستگی های ستون فقرات : اگر شکستگی در معرض خطر آسیب رساندن به نخاع باشد یا درد شما پس از چند ماه درمان غیرجراحی بهبود نیابد ، به جراحی نیاز خواهید داشت. رایج ترین روش های جراحی برای ترمیم شکستگی های مهره ای ورتبروپلاستی (Vertebroplasty) و کیفوپلاستی (Kyphoplasty) هستند.
