اسپاسم همی فاسیال ( hemifacial spasm) یک اختلال عصبی است که باعث پرش های عضلانی غیر ارادی (اسپاسم) در یک طرف (همی) از صورت (فاشیال) می شود. مردان و زنان از نظز احتمال ابتلا به این بیماری ، در یک سطح قرار دارند و ممکن است دچار این بیماری شوند ، اما زنان بالای ۴۰ سال بیشتر در معرض ابتلا هستند. در ادامه میخواهیم به بررسی علل ، علائم ، روش های تشخیص و درمان این اختلال بپردازیم تا با ارائه اطلاعات مفید به شما عزیزان ، بتوانیم شما را در برخورداری از سلامت ارزشمندتان کمک و یاری کنیم.
چه چیزی باعث ابتلا به بیماری اسپاسم همی فاسیال می شود؟
- فشار رگ خونی بر عصب فاسیال: مهم ترین و شایع ترین علت اسپاسم همی فاسیال، فشار یک رگ خونی بر روی عصب صورت (عصب فاسیال) است. این عصب از ساقه مغز خارج می شود و مسئول کنترل حرکات عضلات صورت است. زمانی که یک شریان یا ورید به طور غیرطبیعی با عصب تماس پیدا می کند، تحریک مداوم عصب رخ می دهد. این تحریک باعث ارسال پیام های عصبی ناخواسته شده و در نهایت انقباض های غیرقابل کنترل عضلات صورت را به دنبال دارد. این نوع از بیماری به عنوان اسپاسم همی فاسیال اولیه شناخته می شود.
- آسیب یا التهاب در مسیر عصب صورت: در برخی موارد، اسپاسم همی فاسیال می تواند به دلایل ثانویه ایجاد شود. آسیب به عصب صورت در اثر ضربه به سر یا صورت، جراحی های قبلی در ناحیه گوش و مغز، یا حتی عفونت هایی که عصب فاسیال را درگیر می کنند، از جمله این عوامل هستند. در این شرایط، ساختار طبیعی عصب تغییر کرده و زمینه برای بروز اسپاسم فراهم می شود.
- وجود تومور یا ضایعات فضاگیر در مسیر عصب: یکی دیگر از علل کمتر شایع اما مهم، وجود توده ها یا ضایعات فضاگیر مانند تومورها یا کیست ها در مسیر عصب صورت است. این ضایعات با ایجاد فشار تدریجی بر عصب فاسیال، می توانند باعث تحریک مزمن آن شوند. به همین دلیل، در روند تشخیص اسپاسم همی فاسیال، انجام تصویربرداری های دقیق مانند MRI اهمیت بالایی دارد تا علت اصلی به طور کامل بررسی شود.
- عوامل تشدیدکننده مانند استرس و خستگی: برخی بیماران متوجه می شوند که اسپاسم ها در زمان استرس، خستگی شدید یا کم خوابی تشدید می شوند. اگرچه این عوامل علت اصلی اسپاسم همی فاسیال محسوب نمی شوند، اما می توانند شدت و دفعات انقباض های عضلانی را افزایش دهند. به بیان ساده تر، زمینه عصبی بیماری وجود دارد و عوامل سبک زندگی نقش تشدیدکننده دارند، نه ایجادکننده.
علائم اسپاسم همی فاسیال چیست؟
معمولاً اولین علامت ، پرش گاه به گاه پلک است. پرش پلک به تنهایی معمولاً نشانه مشکل جدی نیست. اما در اسپاسم همی فاسیال ، این پرش به بخش های دیگر صورت هم گسترش می یابد.
در این بیماری ، پرش ها ممکن است باعث کشیده شدن دهان به یک طرف شود. با گذشت زمان ، اسپاسم ها به صورت پیوسته رخ می دهند و در زمان استرس یا خستگی بدتر می شوند.
چگونه این اختلال عصبی تشخیص داده می شود؟
پزشک برای تشخیص اسپاسم همی فاسیال ، معاینه عصبی انجام می دهد که عملکرد مغز را ارزیابی می کند. همچنین احتمالاً برای بیمار تصویربرداری ام آر آی (MRI) تجویز می شود که با استفاده از امواج رادیویی تصاویر دقیقی از درون بدن می سازد.
درمان اسپاسم همی فاسیال چگونه است؟
بسته به شدت علائم ، متخصص مغز و اعصاب ، درمان دارویی ، تزریق بوتاکس یا جراحی را برای بیمار اتخاذ می کند.
دارو درمانی
اگر علائم شما خفیف باشد ، داروهای خوراکی اولین گزینه درمان اسپاسم همی فاسیال می باشند. این داروها سیگنال های مغزی ایجاد کننده اسپاسم را مختل می کنند. داروهای رایج شامل موارد زیر هستند:
- کاربامازپین (Tegretol)
- کلونازپام (Klonopin)
- باکلوفن (Lioresal)
این دارو ها ممکن است عوارضی خفیف تا متوسط داشته باشند. از جمله این عوارض می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- مشکلات تعادلی
- خواب آلودگی
- حالت تهوع
- بثورات پوستی (جوش)
درمان اسپاسم همی فاسیال با تزریق بوتاکس
برای بسیاری از افراد ، تزریق سم بوتولینوم مؤثرترین روش درمانی است. پزشک مقدار کمی از این دارو را با سوزنی بسیار نازک به اطراف عضلات درگیر تزریق می کند. این تزریق ها عضلات را به طور موقت ضعیف می کنند و اسپاسم را متوقف می سازند. معمولاً هر ۳ تا ۶ ماه یک‌بار نیاز به تکرار دارند.
توجه: در سه روز اول پس از تزریق ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:
- تحریک چشم
- افتادگی پلک
- ضعف موقت صورت
جراحی برای اسپاسم همی فاسیال چگونه انجام می شود؟
اگر علت بیماری فشار یک رگ خونی بر عصب صورت باشد ، پزشک جراحی کاهش فشار عروقی میکروسکوپی (MVD) را توصیه می کند. در این روش ، جراح با استفاده از یک تفلون کوچک فشار را از روی عصب بر می دارد.
مراحل جراحی عبارتند از:
- باز کردن بخشی کوچک از جمجمه
- شناسایی رگ خونی که روی عصب صورت فشار می آورد.
- قرار دادن یک صفحه فلزی بین عصب و رگ
توجه : بعد از این جراحی ، بیمار ممکن است عوارض زیر را تجربه کند:
- کاهش شنوایی
- ضعف عضلات صورت
آیا اسپاسم همی فاسیال درمان قطعی دارد؟
درمان قطعی تضمینی ، برای همه وجود ندارد. با این حال ، در بیشتر موارد علائم با درمان به طور قابل توجهی بهبود می یابند یا از بین می روند.
